Γιατί καταλήγουμε πάντα στον ίδιο καβγά

Υπάρχουν ζευγάρια που μαλώνουν σπάνια, αλλά για το ίδιο ακριβώς πράγμα ξανά και ξανά. Άλλα δεν μαλώνουν καθόλου, αλλά νιώθουν όλο και πιο μακριά το ένα από το άλλο. Αυτό δεν είναι τυχαίο: τα ζευγάρια, με τον καιρό, χτίζουν επαναλαμβανόμενους **κύκλους** αλληλεπίδρασης, στους οποίους «κολλάνε» ξανά και ξανά, ανεξάρτητα από το ποιο ήταν το αρχικό θέμα της διαφωνίας (Simeone-DiFrancesco, Roediger, & Stevens, 2015). Σε αυτό το άρθρο θα δούμε τέσσερις από τους πιο συχνούς κύκλους, τι δείχνει η διεθνής έρευνα για το πιο μελετημένο από αυτά τα μοτίβα — την εναλλαγή πίεσης και απόσυρσης — και τι μπορεί να βοηθήσει σε καθέναν από αυτούς.

Η αμοιβαία επίθεση

Ένας μικρός αφορμισμός γίνεται γρήγορα καβγάς όπου κανείς δεν υποχωρεί. Η ένταση ανεβαίνει διαρκώς, μέχρι να ειπωθούν πράγματα που κανείς δεν εννοούσε πραγματικά. Και οι δύο νιώθουν ταυτόχρονα απειλή, και αντιδρούν επιθετικά για να προστατευτούν — αντί να δείξουν την ευαλωτότητα που υπάρχει από κάτω. Μια απλή, αλλά αποτελεσματική πρώτη κίνηση είναι μια συμφωνία εκ των προτέρων για ένα σύντομο διάλειμμα, μόλις η ένταση ξεπεράσει ένα όριο.

Το κυνήγι και η απόσυρση

Ο ένας νιώθει ότι πρέπει να ανεβάσει τον τόνο για να τον ακούσουν· κατηγορεί, πιέζει, ζητάει εξηγήσεις. Ο άλλος, μόλις νιώσει την ένταση, κλείνεται — φεύγει νοερά, βυθίζεται στη δουλειά ή στην οθόνη. Αυτό είναι το πιο συστηματικά μελετημένο μοτίβο σύγκρουσης στην έρευνα couples, γνωστό διεθνώς ως «demand-withdraw»: ο ένας σύντροφος πιέζει για αλλαγή ή συζήτηση, ο άλλος αποσύρεται ή αποφεύγει (Christensen & Heavey, 1990). Δεκαετίες έρευνας δείχνουν ότι όσο πιο συχνά εμφανίζεται αυτό το μοτίβο, τόσο χαμηλότερη τείνει να είναι η ικανοποίηση από τη σχέση, ανεξάρτητα από το αρχικό θέμα της διαφωνίας (Eldridge & Christensen, 2002). Πίσω από την πίεση κρύβεται συχνά φόβος εγκατάλειψης· πίσω από την απόσυρση, ένα παιδί που έμαθε νωρίς ότι η σύγκρουση είναι επικίνδυνη. Ένα πρώτο βήμα είναι ο ένας να ζητάει αυτό που χρειάζεται χωρίς επίθεση, και ο άλλος να μείνει λίγα λεπτά παραπάνω πριν αποσυρθεί.

Οι παράλληλες ζωές

Καμία ένταση, καμία σύγκρουση — αλλά και καμία πραγματική επαφή. Ζείτε κάτω από την ίδια στέγη, μοιράζεστε υποχρεώσεις, αλλά ο καθένας έχει χτίσει τον δικό του κόσμο. Αυτή η «ψυχολογική απόσταση», όπως την περιέγραψαν οι πρώτες συστηματικές μελέτες couples, εμφανίζεται συχνότερα σε ζευγάρια που βρίσκονται ήδη σε δυσκολία ή πορεία προς χωρισμό, ακόμα κι όταν δεν υπάρχει εμφανής σύγκρουση (Christensen & Shenk, 1991). Συχνά και οι δύο έχουν μάθει, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, ότι το να χρειάζεσαι κάποιον είναι επικίνδυνο ή απογοητευτικό — και η απόσταση νιώθεται πιο ασφαλής από την εγγύτητα.

Η σταθερή ιεραρχία

Ο ένας παίρνει σχεδόν πάντα τις αποφάσεις, ο άλλος προσαρμόζεται. Φαινομενικά ήρεμο, αλλά χωρίς πραγματική ισορροπία. Ο ένας νιώθει ασφάλεια μόνο όταν ελέγχει την κατάσταση· ο άλλος έμαθε ότι η υποχώρηση είναι ο πιο σίγουρος δρόμος για να διατηρηθεί η ηρεμία — μέχρι που, αργά ή γρήγορα, κάτι σκάει.

Δεν είναι ο σύντροφός σας το πρόβλημα — είναι ο κύκλος

Το πιο σημαντικό βήμα σε κάθε δουλειά με ζευγάρια είναι να δείτε τον κύκλο σαν κάτι τρίτο, ανάμεσά σας — όχι σαν κατηγορία ο ένας προς τον άλλον. Και οι δύο, με διαφορετικό τρόπο, αντιδράτε σε παλιούς φόβους. Η αναγνώριση του κύκλου δεν λύνει από μόνη της τη δυσκολία, αλλά αλλάζει τον τρόπο που τη βλέπετε — από «εσύ φταις» σε «αυτό είναι το μοτίβο στο οποίο έχουμε κολλήσει μαζί». Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό σκοπό και δεν υποκαθιστά τη θεραπεία ζεύγους.

**Αν αναγνωρίσατε τον εαυτό σας σε κάποιο από αυτά τα μοτίβα, δοκιμάστε ένα σύντομο διαδραστικό εργαλείο ή κλείστε ένα πρώτο ραντεβού θεραπείας ζεύγους για να τα διερευνήσουμε το θέμα μαζί.**

Βιβλιογραφικές Παραπομπές

Christensen, A., & Heavey, C. L. (1990). Gender and social structure in the demand/withdraw pattern of marital conflict. *Journal of Personality and Social Psychology, 59*(1), 73–81.

Christensen, A., & Shenk, J. L. (1991). Communication, conflict, and psychological distance in nondistressed, clinic, and divorcing couples. *Journal of Consulting and Clinical Psychology, 59*(3), 458–463.

Eldridge, K. A., & Christensen, A. (2002). Demand-withdraw communication during couple conflict: A review and analysis. In P. Noller & J. A. Feeney (Eds.), *Understanding marriage: Developments in the study of couple interaction* (pp. 289–322). Cambridge University Press.

Simeone-DiFrancesco, C., Roediger, E., & Stevens, B. A. (2015). *Schema therapy with couples: A practitioner's guide to healing relationships.* Wiley Blackwell.