Η Σημασία της Ψυχολογίας στην Καθημερινή Ζωή

Μαθημένες Συμπεριφορές και Σκέψεις

Είναι γεγονός ότι πολλά από αυτά που βιώνουμε είναι μαθημένες συμπεριφορές που προϋποθέτουν μαθημένους τρόπους σκέψης από την προσωπική μας ιστορία, ιδιαίτερα την παιδική. Ο άνθρωπος, όταν γεννιέται, θωρείται “tabula rasa”, δηλαδή «άγραφη πλάκα». Ωστόσο, έχει τη έμφυτη ικανότητά του να μαθαίνει και να προσαρμόζεται στο περιβάλλον. Ο εγκέφαλος, όπως και το σώμα, αναπτύσσεται συνεχώς μέχρι και την ηλικία των 18-20 ετών.

Η Ανάπτυξη της Σκέψης

Ως παιδιά, μπορεί να έχουμε την ικανότητα να μιλάμε, να περπατάμε και να κάνουμε διάφορα πράγματα. Οι γονείς πολλές φορές έχουν την εντύπωση ότι συνομιλούν με πλήρως ανεπτυγμένους μικρούς ανθρώπους. Όμως, στην ηλικία των 5-6 ετών, τα παιδιά δεν είναι ικανά για αφηρημένη σκέψη ή πολύπλοκους συλλογισμούς. Αντίθετα, ερμηνεύουν τα πάντα με όρους αγάπης: «με αγαπά», «δεν με αγαπά», «είμαι καλό παιδί», «είμαι κακό παιδί».

Μηχανισμοί Μάθησης

Βασικοί μηχανισμοί μάθησης, οι οποίοι έχουν περιγραφεί τα τελευταία 100 χρόνια, περιλαμβάνουν τη μέθοδο δοκιμής-λάθους, την κλασική σύνδεση ερεθισμάτων (θυμηθείτε τα σκυλιά του Παβλόφ), τη συντελεστική μάθηση και τη μίμηση βάσει προτύπου.

Η Λογική Σκέψη

Ο εγκέφαλος έχει μερικές θαυμαστές ικανότητες. Μία από αυτές είναι η λογική σκέψη, η οποία διέπεται από κανόνες. Συνήθως, οι συλλογισμοί έχουν τη φόρμα «αιτίου-αιτιατού». Για παράδειγμα:

Θέλω να αγοράσω γάλα... άρα να βγω έξω... για να βγω έξω πρέπει να ντυθώ... για να ντυθώ πρέπει να ανοίξω την ντουλάπα και να επιλέξω ένα ρούχο... επειδή κάνει κρύο, θα επιλέξω το κατάλληλο ρούχο, γιατί αλλιώς μπορεί να κρυώσω. Αν κρυώσω, δεν θα μπορώ να πάω στο πάρτι του φίλου μου που θέλω πολύ...

Συνήθως, τα προβλήματα οφείλονται σε κυκλικούς τρόπους σκέψης που μεγενθύνουν το πρόβλημα (φαύλοι κύκλοι). Όταν δεν εμπλέκεται ο εγκέφαλος σε τέτοιες δραστηριότητες, τότε λειτουργεί ως «αυτόματο». Όπως έχει μάθει στο παρελθόν, δρα με τρόπο που πολλές φορές έχει στεφθεί με επιτυχία. Για παράδειγμα, όταν οδηγούμε αυτοκίνητο, δεν σκεφτόμαστε τι να κάνουμε κάθε φορά. Απλά οι κινήσεις μας έχουν γίνει αυτόματες.

Η Ικανότητα Σκέψης

Μια άλλη ιδιότητα του εγκεφάλου είναι ότι μπορεί να σκεφθεί μόνο ένα πράγμα τη φορά. Δεν μπορούμε ταυτόχρονα να σκεφτόμαστε πού θα πάμε το βράδυ και να κάνουμε μια αριθμητική πράξη.

Νοητική Φαντασία

Ένα τρίτο στοιχείο είναι ότι όταν νοερά φανταζόμαστε ένα μήλο, ενεργοποιούνται οι ίδιες περιοχές του εγκεφάλου μας που ενεργοποιούνται και όταν το βλέπουμε στην πραγματικότητα. Αυτό στηρίζεται στην επιτυχία της Εικονικής Πραγματικότητας (virtual reality).

Ρύθμιση του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος

Έχουμε την ικανότητα να ενεργοποιούμε και να απενεργοποιούμε λειτουργίες του Κεντρικού Νευρικού μας Συστήματος. Αυτό μας επιτρέπει να δίνουμε εντολή στον εγκέφαλο να διεγερθεί ή να ηρεμήσει κατά βούληση.

Βασικά Συναισθήματα

Τα βασικά συναισθήματα είναι η ευτυχία, έκπληξη, αηδία, φόβος, θλίψη και θυμός. Όλοι οι άνθρωποι, στη βάση των εκφράσεων του προσώπου του συνομιλητή τους, μπορούν να καταλάβουν πώς αυτός αισθάνεται τη συγκεκριμένη στιγμή. Παρόλα αυτά, νεώτερες έρευνες δείχνουν ότι αυτό μπορεί να μην είναι απολύτως σωστό. Υπάρχουν φυλές που στη θέα ενός τρομαγμένου προσώπου (με ορθάνοιχτα μάτια, ανοιχτό το στόμα) αντιλαμβάνονται ενδείξεις απειλής και επιθετικότητας.

Κοινωνική Λειτουργία των Εκφράσεων

Συνεπώς, οι εκφράσεις του προσώπου μπορούν να έχουν και μια κοινωνική λειτουργία. Ο θυμός του φίλου σας μπορεί να μην εκφράζει επιθετικότητα αλλά μια ένδειξη της ανάγκης του να συμφωνήσετε μαζί του. Επιπλέον, το στενοχωρημένο πρόσωπο του συντρόφου σας μπορεί να είναι ένα σημάδι προς εσάς για να τον κατανοήσετε και να τον συμπονέσετε ή να τον προστατέψετε από μια άβολη κατάσταση που δεν έχει μάθει να επικοινωνεί μαζί σας.

Η Ψυχοθεραπεία ως Μέσο Ανάπτυξης

Όλες αυτές οι γνώσεις θα χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια της ψυχοθεραπείας. Σκοπός είναι να εντοπίσουμε τα αίτια και τους φαύλους κύκλους διατήρησης των δυσκολιών σας. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να παρέμβουμε επιτυχώς και να σας βοηθήσουμε να βρείτε την ισορροπία που επιθυμείτε.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να είναι δύσκολη, αλλά είναι και πολύτιμη. Μέσα από την ψυχοθεραπεία, μπορείτε να ανακαλύψετε νέες προοπτικές και να βελτιώσετε την ποιότητα της ζωής σας.