Η σχέση Άγχους και Θυμού

Πολύ αναγνώστες ίσως γνωρίζουν πολύ καλύτερα την σχέση μεταξύ του άγχους και του θυμού και παρόλο που  θυμός δεν αποτελεί διαγνωστικό κριτήριο συγκεκριμένης διαταραχής εντούτοις άπτεται του πεδίου της ψυχικής μας ευεξίας. Είναι γιατί συνήθως αποτελεί το περισσότερο συχνό συναίσθημα που μπορεί να αντιμετωπίσουμε στις καθημερινές μας δραστηριότητες.

 

Σε ερευνητικό επίπεδο, σε μια μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2012 ο συνδετικός κρίκος μεταξύ του θυμού και του άγχους επιβεβαιώθηκε και επίσημα. Οι ερευνητές βρήκαν ότι σ’ ένα μεγάλο δείγμα ατόμων αυξημένα επίπεδα θυμού χαρακτηρίζουν τα άτομα που πληρούν τα διαγνωστικά κριτήρια της Γενικευμένης Αγχώδους Διαταραχής (ΓΑΔ). Δηλαδή αν κάποιος μετρήσει σε ένα άτομο τις διαστάσεις του θυμού του όπως την εξωτερικευμένη έκφραση θυμού και την ικανότητα ελέγχου της, την εσωτερικοποιημένη έκφραση θυμού και την ικανότητα ελέγχου της, τα επίπεδα φυσικής επιθετικότητα, λεκτικής επιθετικότητας και εχθρότητας, θα μπορούσε να προβέψει με ακρίβεια αν το άτομο αυτό πληρεί τα κριτήρια της ΓΑΔ.

 

Σε εμπειρικό επίπεδο, είναι εύκολο να δούμε αυτή τη σχέση. Για παράδειγμα σκεφθείτε ότι κάποιος που υποφέρει από άγχος συχνά μπορεί να έχει δυσκολίες στον ύπνο του και ως εκ τούτου, με την πάροδο του χρόνου η έλλειψη ύπνου να τον κάνει περισσότερο ευαίσθητο σε ερεθίσματα  που υπό φυσιολογικές συνθήκες ελάχιστα θα τον ενοχλούσαν. Το ίδιο και στην περίπτωση που το άγχος του έχει σωματοποιηθεί και εκφράζεται με κεφαλαλγίες τάσης, συνεχές σφίξιμο των μυών (στομάχου, στήθους κ.λπ.). Σε τέτοιες περιπτώσεις εύκολα η δυσφορία του τους από ενοχλητικά ερεθίσματα μπορεί να οδηγήσει σε δυσανάλογα υψηλής έντασης ξεσπάσματα θυμού, αφού γίνεται ευερέθιστος. Άλλωστε τέτοια ξεσπάσματα μπορεί να χρησιμεύουν υπό την έννοια ότι λειτουργούν εκτονωτικά της έντασης που έχει συσσωρευθεί στο σώμα του(δυνατή φωνή, ένταση, απότομες συσπάσεις μυών)… η δε λειτουργία του θυμού θα μπορούσε να ιδωθεί ως ανάληψη δράσης από την μεριά του προκειμένου να τερματίσει ένα πραγματικό ή φανταστικό ενοχλητικό ερέθισμα που το αντιλαμβάνετε ως απειλητικό.

 

Όμως η σχέση αυτή του θυμού με το άγχος δεν είναι η μοναδική... Ενας άλλος τρόπος που συνδέονται αυτά τα δύο, είναι μέσω της κατάθλιψης που ένα χρόνιο άγχος μπορεί να επιφέρει στο άτομο. Ειναι γνωστά άλλωστε τα μεγάλα ποσοστά συννοσηρότητα άγχους και κατάθλιψης. Η πεσμένη διάθεση που στην ουσία χαρακτηρίζει την κατάθλιψη, κάνει το άτομο να σκέφτεται αρνητικά. Αυτό με τη σειρά του  ενισχύει τα καταθλιπτικά συμπτώματα, που με την σειρά τους κάνουν το άτομο περισσότερο ευερέθιστο, και άρα περισσότερο ευάλωτο σε επιθέσεις θυμού.

 

Από την άλλη μεριά αυτή η σχέση άγχους θυμού είναι αμφίδρομη… Και ο θυμός μπορεί να προκαλέσει άγχος, το οποίο βιώνετε από ένα αγχώδες άτομο σε έναν υπερβολικό βαθμό. Δηλαδή έχοντας δημιουργήσει ένα επεισόδιο θυμού μετά να αγχωθεί για τις επιπτώσεις μια τέτοιας συμπεριφοράς στο άμεσο περιβάλλον του (πχ να τον αγχώνει η ιδέα ότι τον έχει βάλει στο μάτι οι συνάδελφός του ή ότι θα χάσει τη δουλειά του ή ότι αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να απομακρυνθεί από κοντά του ένα πρόσωπο που αγαπά κ.λπ.)

 

Συνεπώς, δεν θα απαιτούσε πολύ προσπάθεια από τον σκεπτόμενο αναγνώστη η διαπίστωση ότι μια εκπαίδευση του ατόμου στη δεξιότητα διαχείρισης του θυμού του, θα πρόσθετε τα μάλα στην αποτελεσματική του θεραπεία, τόσο στις περιπτώσεις των αγχώδων διαταραχών όσο και των διαταραχών της διάθεσης, της οποίας η κατάθλιψη αποτελεί τη πιο συχνή διαγνωστική της κατηγορία.

Συμπληρώστε τα παρακάτω ερωτηματολόγια για να αποκτήσετε μια περισσότερη αυτογνωσία του εαυτού σας σε σχετικά θέματα. 

"Σχετικά με την εμφάνιση επιθετικής συμπεριφοράς"

"Σχετικά με το πόσο διεκδικητικός είστε"

"Σχετικά με το βαθμό της οικογενειακής λειτουργικότητας"

"Σχετικά με το επίπεδο ευεξίας σας"

"Πόσο ψυχικά ταλαιπωρημένος αισθάνεστε αυτή την εποχή"

 

 

Μπατάκης Μιχάλης

Ψυχολόγος Θετικής Κατεύθυνσης, BSc/MSc/Dip

Ψυχοθεραπευτής Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας

Συγγραφέας του βιβλίου «ΘΥΜΟΣ: Γίνε Επιστήμονας του Εαυτού σου»

Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας, Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Αναδοχής-Υιοθεσίας