Ο Θυμός στη Διπολική Διαταραχή

Η διπολική διαταραχή είναι μια χρόνια ψυχική διαταραχή που επηρεάζει τη διάθεση ενός ατόμου λόγω της ηλεκτροχημικής ανισορροπίας του εγκεφάλου η οποία προκαλεί απρόσμενες και συχνά δραματικές αλλαγές στη διάθεση του πάσχοντα.  

 

Σε μια τέτοια κατάσταση,  ο πάσχοντας συχνά βιώνει περιόδους ευερεθιστότητας, η σοβαρότητα της οποίας εξαρτάται τόσο από τα ιδιοασυγκρασιακά χαρακτηριστικά του όσο και από την σοβαρότητα του επεισοδίου. Επιπλέον, θα προσθέταμε ότι η ευερεθιστότητα αυτή χαρακτηρίζει συνήθως τη μανιακή φάση της νόσου χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα τη δούμε να απουσιάζει εντελώς σε καταθλιπτικά επεισόδια.  Μια έντονη ευερεθιστότητα όμως, είναι επιβαρυντικός παράγοντας κινδύνου ο οποίος μπορεί να οδηγήσει στη βίωση επεισοδίων έντονου θυμού. Θυμού όπου ο ασθενής είναι δύσκολο να αντιμετωπίσει και τελικά να χάσει τον έλεγχο του εαυτού του.

 

Ο διπολικός θυμός δεν είναι σαν τον κανονικό θυμό. Ο διπολικός θυμός μπορεί να είναι παράλογος. Μπορεί να οδηγήσει το άτομο που πάσχει από διπολική διαταραχή να απαντήσει σε μια απλή ερώτηση ή συμπεριφορά του συντρόφου του με έντονο θυμό. Να προσβάλλει, χωρίς λόγο, άτομα που αγαπούν, και τους αγαπούν και τους φροντίζουν. Μπορεί να θυμώσει με  πράγματα που άλλες φορές, σε άλλες στιγμές και διαφορετικές φάσεις της νόσου,  τον άφηναν αδιάφορο και πέρναγαν απαρατήρητα.

 

Εν ολίγοις, ο διπολικός ασθενής που δεν έχει κατακτήσει στρατηγικές για να αντιμετωπίσει την ευερεθιστότητά του, μπορεί να οδηγηθεί σε οργισμένες εκρήξεις θυμού με δυσάρεστα αποτελέσματα σε διαπροπροσωπικές, επαγγελματικές και φιλικές σχέσεις. Θα λέγαμε ότι είναι παράλογο να περιμένει κάποιος συνεχώς αυτοί που τον αγαπούν να δικαιολογούν συνεχώς και πάντα τέτοιες συμπεριφορές ως απόρροια της διαταραχής του αγαπημένου τους, του συνεργάτη τους, του φίλου τους... Και είναι παράλογο γιατί είναι ανθρωπίνως αδύνατο σε μια ανθρώπινη σχέση διαρκείας με το δεδομένο ότι η ψυχική επιβάρυνση δρα σωρευτικά με την πάροδο του χρόνου.

 

Τι μπορεί να κάνει ένας διπολικός ασθενής για να αναχαιτήσει τέτοιες δυσάρεστες καταστάσεις; Εκτός από τα φάρμακα, τα οποία ρυθμίζουν την χημική ανισσοροπία που προκαλεί την διπολική διαταραχή, η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπείας μπορεί να βοηθήσει άτομα που πάσχουν από διπολική διαταραχή να εκφράσουν τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις ανησυχίες τους. Η θεραπεία είναι συχνά πολύ χρήσιμη επειδή οι σκέψεις και τα συναισθήματα, το περιβάλλον και η οικογενειακή υποστήριξη είναι όλοι πολύ σημαντικοί παράγοντες για τον έλεγχο των διπολικών συμπτωμάτων από τον ίδιο τον πάσχοντα. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι διπολικοί ασθενείς να μάθουν να αναγνωρίζουν το τι πυροδοτεί τον θυμό τους και πως να τον ελέγχουν αποτελεσματικά, αλλάζοντας δυσφορικές και αρνητικές και θυμωμένες σκέψεις, σε λιγότερο δυσφορικές, περισσότερο θετικές και πιο ρεαλιστικές, καθώς επίσης και στην αλλαγή συμπεριφορικών μοτίβων που οδηγούν σε αδικαιολόγητα ξεσπάσματα θυμού.  Παρατηρώντας και καταγράφοντας τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις του, ο διπολικός ασθενής, ως επιστήμονας του εαυτού του, μπορεί σε δεύτερο χρόνο, να αναλύσει  τη συμπεριφορά του, σε συνεργασία με τον ψυχοθεραπευτή του, και να σχεδιάζει στρατηγικές καλύτερης διαχείρισης.

 

Συμπληρώστε τα παρακάτω ερωτηματολόγια για να αποκτήσετε μια περισσότερη αυτογνωσία του εαυτού σας σε σχετικά θέματα. 

"Σχετικά με την εμφάνιση επιθετικής συμπεριφοράς"

"Σχετικά με το πόσο διεκδικητικός είστε"

"Σχετικά με το βαθμό της οικογενειακής λειτουργικότητας"

"Σχετικά με το επίπεδο ευεξίας σας"

"Πόσο ψυχικά ταλαιπωρημένος αισθάνεστε αυτή την εποχή"

Μπατάκης Μιχάλης

Ψυχολόγος Θετικής Κατεύθυνσης, BSc/MSc/Dip

Ψυχοθεραπευτής Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας

Συγγραφέας του βιβλίου «ΘΥΜΟΣ: Γίνε Επιστήμονας του Εαυτού σου»

Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας, Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Αναδοχής-Υιοθεσίας