Η πορεία προς την ενηλικίωση μέσω της αφομοίωσης και προσαρμογής

Σε δύο μελέτες που σχεδιάστηκαν για να εκμαιεύσουν σκέψεις και νοητικές εικόνες που σχετίζονται με το άγχος, διαπίστωσαν ότι οι ανήσυχοι ασθενείς βιώνουν απειλητικές σκέψεις ή εικόνες που συχνά προηγούνται των κρίσεων άγχους.

Αυτές οι σκέψεις σχετίζονται με κάποιον αναμενόμενο ή οπτικοποιημένο κίνδυνο και υπερβολική ευπάθεια στον επκείμενο κίνδυνο. Από τις μελέτες προέκυψε ότι η λειτουργία της εικόνας ήταν σημαντική στη δημιουργία του άγχους, ένα δεδομένο που δεν είχε βρεθεί ιδιαίτερα σημαντικό στη δημιουργία της κατάθλιψης, αλλά που όμως λαμβάνετε σοβαρά υπόψη στη γνωσιακή θεραπεία.

Το περιεχόμενο της σκέψης στο άγχος βρέθηκε ότι σχετίζεται με νοητικές διεργασίες που το προκαλούν και κατά τις οποίες ο κόσμος γίνεται αντιληπτός ως απειλητικός, ο εαυτός ως ευάλωτος και το μέλλον ως ανεξέλεγκτο. Η διαδικασία του άγχους συνίσταται από δύο γνωσιακές διαδικασιές, μια πρωτογενή και μια δευτερεύουσα. Η πρωταρχική εκτίμηση σχετίζεται με την εκτίμηση αναφορικά για την επικινδυνότητα μιας κατάστασης που κρίνεται ως απειλητική, ενώ η δευτεροβάθμια εκτίμηση σχετίζεται με την αξιολόγηση του εαυτού και αναφορικά με το σε ποιό βαθμό διαθέτει εσωτερικούς ή/και εξωτερικούς πόρους για την επιτυχή αντιμετώπιση του κινδύνου (στο άγχος ο εαυτός κρίνεται ανεπαρκής).

Οπως και στην κατάθλιψη, στις διαδικασίες αυτές τα "ασυνείδητα" σφάλματα στην επεξεργασία της πληροφορίας μπορεί να είναι τα ίδια αλλά τα σχήματα απ' όπου προέρχονται είναι πιθανό να είναι διαφορετικά, και σχετικά με θέματα προσωπικής ευπάθειας, αδυναμίας πρόβλεψης (αβεβαιότητας) και απειλής, για παράδειγμα, «Αν νιώθω άγχος, αυτό σημαίνει ότι δεν έχω τον έλεγχο του εαυτού μου» ή «Πρέπει να είμαι πάντα σε επιφυλακή, γιατί αν δεν το κάνω κάτι φοβερό θα συμβεί».

Όπως και στην κατάθλιψη, τα δυσλειτουργικά σχήματα αναφέρονται στον εαυτό ή στον κόσμο γενικότερα, τείνουν να είναι άκαμπτα και αδιαφοροποίητα. Αυτά τα χαρακτηριστικά έχουν ληφθεί ως υπονοούμενα (όχι με άμεσο αλλά με έμεσο τρόπο) μέσω διαδικασιών μάθησης - ασυνείδητη μάθηση- στην παιδική ηλικία και συνεχίζουν να επιβιώνουν μέσω της διαδικασίας αφομοίωσης (assimilation) και όχι της προσαρμογής (accommodation) με τα νέα δεδομένα.

Στην ουσία  Οι πυρηνικές πεποιθήσεις που συνιστούν τα σχήματα για την κατανόηση του κόσμου δεν έχουν μεταβληθεί ως αποτέλεσμα των νέων εμπειριών/πληροφοριών που ανακτήθηκαν στη διάρκεια της πορείας προς την ενηλικίωση δηλαδή η διαδικασία της προσαρμογής σε νέα περιβάλλοντα και νέες απαιτήσεις έχει μείνει, τροποντινά, ατελής.