Γιατί το Μυαλό σου «Τρέχει» πιο Γρήγορα από τη Λογική σου;

Είχες ποτέ την αίσθηση ότι το μυαλό σου τρέχει με χίλια, παίρνοντας αποφάσεις ή βγάζοντας συμπεράσματα πριν καν προλάβεις να σκεφτείς; Αν ναι, καλώς ήρθες στον κόσμο της Γνωσιακής θεωρίας και των Αυτόματων Σκέψεων (ΑΤ).

Είναι εκείνες οι μικρές, «παρορμητικές» φωνούλες που περνάνε από το νου μας τόσο γρήγορα, που συχνά δεν τις παίρνουμε καν είδηση. Ας δούμε μαζί τι ακριβώς συμβαίνει "κάτω από το καπό" του εγκεφάλου μας και πώς αυτές οι σκέψεις διαμορφώνουν τη ζωή μας.

Τι είναι οι Αυτόματες Σκέψεις;

Οι αυτόματες σκέψεις δεν είναι τίποτα άλλο από αστραπιαίες αντιδράσεις που έχουμε υιοθετήσει από πολύ νεαρή ηλικία. Σκέψου τις σαν ένα λογισμικό που τρέχει στο παρασκήνιο. Επειδή τις κάνουμε εδώ και χρόνια, έχουμε κατά κάποιο τρόπο «εθιστεί» σε αυτές χωρίς να το καταλαβαίνουμε.

Το πρόβλημα; Συμβαίνουν σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Αυτό σημαίνει ότι:

• Δεν περνάνε από κανέναν νοητικό έλεγχο.

  
  

• Ως σκεπτόμενοι ενήλικες, δεν προλαβαίνουμε να εξετάσουμε αν αυτό που σκεφτήκαμε είναι όντως αληθές ή ακριβές.

  
  

• Τις δεχόμαστε ως θέσφατα, ακόμα κι αν είναι εντελώς λανθασμένες.

  
  

Η Ανατομία μιας... "Καταστροφής"

Ας πάρουμε ένα κλασικό παράδειγμα: το διάβασμα για ένα διαγώνισμα.

1. Το Ερέθισμα: Διαβάζεις ένα κείμενο και σου φαίνεται ακατανόητο.

   
   

2. Η Αυτόματη Σκέψη: «Ποτέ δεν θα καταφέρω να το μάθω αυτό».

   
   

3. Η Συνέπεια: Αμέσως μετά σκέφτεσαι «θα αποτύχω».

   
   

4. Το Αποτέλεσμα: Αγχώνεσαι υπερβολικά γιατί αυτή η σκέψη επιβεβαιώνει έναν κρυφό σου φόβο για την αποτυχία.

   
   

Εδώ είναι που η παγίδα κλείνει. Το υπέρμετρο άγχος σε οδηγεί στο να παρατήσεις το διάβασμα και να ψάξεις κάτι άλλο για να ηρεμήσεις. Τελικά, όντως αποτυγχάνεις στο διαγώνισμα, επιβεβαιώνοντας την εικόνα του «αποτυχημένου» που έχεις για τον εαυτό σου. Είναι μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία!

+1

Από πού έρχονται οι σκέψεις;

Τα ερεθίσματα που πυροδοτούν αυτή την αλυσίδα μπορεί να είναι:

• 
  

  Εξωτερικά: Ένα γεγονός που είδαμε ή κάτι που ακούσαμε.

  
  
• 
  

  Εσωτερικά: Ένα συναίσθημα ή μια άλλη σκέψη που ήδη είχαμε.

  
  

Αυτά τα ερεθίσματα πυροδοτούν μια αλυσίδα γνωσιο-συμπεριφορικών αντιδράσεων που μπορεί να μας χαλάσει τη διάθεση ή να μας γεμίσει άγχος. Η σειρά πηγαίνει κάπως έτσι: Κατάσταση → Αρχικές αυτόματες σκέψεις → Συναίσθημα → Συμπεριφορά → Σωματική αντίδραση.

+1

Παραδείγματα από την Καθημερινότητα

Δες πώς μεταφράζονται οι αυτόματες σκέψεις σε διαφορετικές καταστάσεις:

Κατάσταση / Ερέθισμα	Παράδειγμα	Αυτόματες Σκέψεις
Εξωτερικό γεγονός	Η μαμά μου κλείνει επανειλημμένα το τηλέφωνο.	«Πώς τολμάει να μου συμπεριφέρεται έτσι!»
Ροή της σκέψης	Σκέφτομαι το διαγώνισμα.	«Ποτέ δε θα τα μάθω αυτά».
Γνωσίες (εικόνα/ανάμνηση)	Αναβιώνω ένα τραυματικό γεγονός.	«Πάντα θα με στοιχειώνουν αυτές οι τρομερές αναμνήσεις».
Συναίσθημα	Θυμώνω.	«Δε θα έπρεπε να θυμώνω μαζί του. Είμαι κακός άνθρωπος».
Συμπεριφορά	Τσιμπολογάω φαγητό.	«Είμαι τόσο αδύναμη. Δεν μπορώ να ελέγξω τη διατροφή μου».
Σωματική εμπειρία	Έχω ταχυπαλμία.	«Κι αν έχω κάποιο σοβαρό πρόβλημα; Πρέπει να τρελαίνομαι».

Γίνε ο «Επιστήμονας του Εαυτού σου»

Ο στόχος της ψυχοεκπαίδευσης και της θεραπείας δεν είναι απλώς να συζητάμε, αλλά να μάθεις να εντοπίζεις αυτές τις αλυσίδες την ώρα που συμβαίνουν. Επειδή κανένας θεραπευτής δεν μπορεί να είναι δίπλα σου 24/7, καλείσαι να γίνεις εσύ ο παρατηρητής του εαυτού σου.

Καταγράφοντας τις αντιδράσεις σου, μπορείς να ανιχνεύσεις τις σκέψεις σου και να εντοπίσεις το σημείο στο οποίο πρέπει να παρέμβουμε ψυχοθεραπευτικά. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να σχεδιάσουμε μαζί τις κατάλληλες αλλαγές που θα σου επιτρέψουν να πάρεις ξανά τον έλεγχο από τις "αυτόματες" αντιδράσεις σου.

Θα ήθελες να δοκιμάσουμε να αναλύσουμε μαζί μια δική σου πρόσφατη "αλυσίδα" σκέψεων και συναισθημάτων;