5.

Βέλτιστη απόδοση μέσω νευροανάδρασης nfEEG

Η νευροανάδραση είναι μια τεχνική βιοανάδρασης στην οποία η τοπική ηλεκτρομαγνητική δραστηριότητα του εγκεφάλου (όπως αυτή καταγράφεται μέσω EEG 2-19 καναλιών) που παράγεται από την βιοχημική λειτουργία του, ενισχύεται και αναλύεται σε συγκεκριμένα εύρη συχνοτήτων εγκεφαλικών κυμάτων.  Το άτομο προσπαθεί να αυτορυθμίσει, χωρίς εξωτερικές παρεμβατικές διαδικασίες, τη λειτουργία δομών και τμημάτων του εγκεφάλου που συνδέονται με το πρόβλημα που θέλει να αντιμετωπίσει επιτυχώς. 

Η όλη διαδικασία εκπαίδευσης του ατόμου στον έλεγχο των εγκεφαλικών κυμάτων του, στηρίζεται στις αρχές της συντελεστικής μάθησης και ο στόχος επιτυγχάνεται σιγά σιγά (shaping) με την συχνή επανάληψη των συνεδριών (2-3 ανά εβδομάδα). Η «επιβράβευση» (reward) αναφέρετε όταν το άτομο κατορθώσει να ρυθμίσει τα εγκεφαλικά του κύματα έτσι ώστε να διατηρήσει την ένταση μιας συγκεκριμένης ζώνης συχνοτήτων υψηλότερα από ένα όριο κατωφλίου, ενώ η «αναχαίτιση» (inhibition) αναφέρετε στην ικανότητα του ασθενή να κρατήσει την ένταση μιας συγκεκριμένης εγκεφαλικής ζώνης συχνοτήτων κάτω από ένα όριο-κατωφλίου που έχει ορίσει ο ειδικευμένος εκπαιδευτής.

Ένα ευρέως γνωστό επιτυχημένο γενικό πρωτόκολλο νευροανάδρασης είναι το πρωτόκολλο Peniston, το οποίο έχει αποδειχθεί ότι συνεισφέρει σε θετικές αλλαγές όχι μόνο σε περιπτώσεις μετατραυματικού στρες αλλά και στην αύξηση διανοητικών και καλλιτεχνικών επιδόσεων σε συνδυασμό με άλλα πρωτόκολλα που στοχεύουν στην αύξηση της συγκέντρωσης και της προσοχής. 

Τα εγκεφαλικά κύματα κατηγοριοποιούνται σε 5 βασικά εύρη συχνοτήτων των οποίων σύντομη περιγραφή ακολουθεί:

Δέλτα (1-4 Hz)

Είναι μια συχνότητα που χαρακτηρίζει το 4ο στάδιο του ύπνου. Ο Thatcher (1999) αναφέρει ότι ενώ το 40% των συχνοτήτων ενός βρέφους μέχρι 6 μηνών, αποτελείται από Δέλτα συχνότητες, εντούτοις στον ενήλικα τα φυσιολογικά επίπεδα της Δέλτα καταλαμβάνουν λιγότερο από το 5% του εύρους των εγκεφαλικών κυμάτων. Συνεπώς η υπερβολική παρουσία της συχνότητας  Δέλτα παραπέμπει σε προβλήματα, το είδος των οποίων εξαρτάται από την τοπολογία. Για παράδειγμα υψηλά επίπεδα Δέλτα στο εμπρόσθιο μέρος της κεφαλής συσχετίζονται με χρόνιους πόνους όπως είναι η  ινομυαλγία, ενώ η παρουσία της στο ψηλότερο σημείο της κεφαλής, συσχετίζεται με διαταραχές της προσοχής και μαθησιακά προβλήματα (Swingle, 2008). Εντούτοις η παρουσία α-ρυθμικών (arrhythmic) συχνοτήτων Δέλτα έχουν παρατηρηθεί σε έφηβους μαθητές κατά την διάρκεια επίλυσης προβλημάτων.  Η συχνότητες Δέλτα φαίνεται ότι εκπηγάζουν από τον φλοιό (layer V) και συσχετίζονται με μειωμένη νευρωνική δραστηριότητα των πυραμοειδών κυττάρων του εγκεφάλου.

Θήτα (4-8 Hz)

 

Τα εγκεφαλικά κύματα Θήτα συσχετίζονται γενικότερα με μειωμένη δραστηριότητα του εγκεφάλου όπως συμβαίνει σε καταστάσεις όπου το άτομο "μισοκοιμάται", ονειροπολεί και διαλογίζεται. Η συχνότητα 7 Hz εμφανίζει μέγιστη ένταση όταν το άτομο δημιουργεί νοητικές εικόνες ενώ σε καταστάσεις βέλτιστης επίδοσης (peak performance) παρατηρούνται για σύντομο χρονικό διάστημα, υψηλές τιμές 6-8 Hz κατά την διάρκεια γνωστικής επεξεργασίας της πληροφορίας. Η συχνότητα Θήτα συσχετίζεται επίσης με την δημιουργικότητα και τον αυθορμητισμό αλλά επίσης και με αρνητικές καταστάσεις όπως είναι η διάσπαση προσοχής, η αδυναμία συγκέντρωσης, η κατάθλιψη και σειρά αγχωδών διαταραχών. Υψηλά επίπεδα Θήτα συχνοτήτων αντανακλούν μια συνολική διάθεση εφησυχασμού του ΚΝΣ, πλην όμως, χαμηλά επίπεδα Θήτα στις οπίσθιες (ινιακές) περιοχές του εγκεφάλου σχετίζονται με αδυναμία του ατόμου να ηρεμήσει «κατά βούληση», με δυσκολίες στον ύπνο, χαμηλή ανεκτικότητα και τάση για εξαρτήσεις, κάτι που παραπέμπει σε προβλήματα αγχωδών διαταραχών. Η αναλογία συχνοτήτων  Θήτα/Βήτα σε παιδιά που πάσχουν από ADHD λαμβάνει ιδιαίτερα υψηλές τιμές (>6). Το περισσότερο μέρος των Θήτα συχνοτήτων φαίνεται ότι εκπηγάζουν από τον θάλαμο και το μεταιχμιακό σύστημα (διαφραγματική περιοχή – limbic system/septal area).

 

 

Άλφα (8-12 Hz)

 

Η συχνότητες 9-13 Hz εμφανίζονται συχνά σε ενήλικες σε κατάσταση εγρήγορσης ενώ σε κατάσταση υπνηλίας οι συχνότητες 7-8 Hz εμφανίζονται με μεγαλύτερη ένταση. Αργή αλλαγή της Άλφα συχνότητας μεταξύ αυτών των δύο καταστάσεων μπορεί να θεωρηθεί ένδειξη προβλημάτων νοητικής ευελιξίας και μνήμης. Η Άλφα συχνότητα σχετίζεται με μια αίσθηση εσωτερικής ηρεμίας και θεωρείται ότι αντιπροσωπεύει μια κατάσταση του νου η οποία χαρακτηρίζεται από «απραξία» (idling state). Για παράδειγμα όταν το άτομο τελειώνει με την επίλυση ενός προβλήματος ή όταν προσγειώνει επιτυχώς το αεροπλάνο σ’ ένα παιχνίδι προσομοιωτή πτήσεων, για σύντομο χρονικό διάστημα παρουσιάζεται αυξημένη δραστηριότητα συχνοτήτων Άλφα. Υπάρχει επίσης συμμετρικότητα ως προς την εμφάνισή της στα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου.

 

SMR (12-15 Hz)

 

Οι χαμηλές Βήτα συχνότητες 13-15 Hz κατά μήκος της κινητό-αισθητηριακής ζώνης του εγκεφάλου ονομάζονται SMR και φαίνεται ότι προέρχονται από τον βασικό κοιλιακό πυρήνα του θαλάμου (ventral-basal nucleus of the thalamus). Αντιπροσωπεύουν ακόμα μια κατάσταση «ξεκούρασης» του εγκεφάλου (“resting” state). Εμφανίζουν μέγιστο πλάτος όταν υπάρχει μειωμένη δραστηριότητα αισθητηριακών και κινητικών ερεθισμάτων που διατρέχουν τον θάλαμο του εγκεφάλου, δηλαδή όταν το άτομο έχει μειωμένη προσοχή στα ερεθίσματα (inputs) του περιβάλλοντος με μειωμένη κινητική δραστηριότητα (outputs). Η SMR συχνότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε άτομα με προβλήματα υπερ-δραστηριότητας και παρορμητικότητας ενώ σύμφωνα με τους Strohmayer (2004) και Daly & Lev (2003), παιδιά που εκπαιδεύτηκαν στη νευροανάδραση, αυξάνοντας την ένταση των SMR συχνοτήτων παρουσίασαν και διατήρησαν σημαντική βελτίωση.

 

Βήτα (15- 21 ΗΖ)

 

Η Βήτα συχνότητες σχετίζονται με την επεξεργασία των πληροφοριών και αναφέρονται σε μια κατάσταση του ατόμου που είναι εστιασμένο, αναλυτικό, με την προσοχή του στραμμένη σε εξωτερικά ερεθίσματα. Η Βήτα δραστηριότητα εκπηγάζει από τον φλοιό του εγκεφάλου (το μέρος που είναι τοποθετημένος ο αισθητήρας) και το εγκεφαλικό στέλεχος (brain stem & the cortex). Για παράδειγμα όταν η προσοχή μας είναι στραμμένη στον συνομιλητή μας ή όταν βρισκόμαστε στη διαδικασία επίλυσης ενός προβλήματος, οι Βήτα συχνότητες εμφανίζουν αύξηση. ΄Η όταν από ένα παιδί ζητάμε να υπολογίσει το γινόμενο πχ 9 X 6, μπορούμε να παρατηρήσουμε μια απότομη αύξηση της έντασης της συχνότητας 17 Hz με ταυτόχρονη μείωση της έντασης των Θήτα και χαμηλής Άλφα συχνοτήτων. Η Βήτα εμφανίζει μέγιστη ένταση συνήθως στις εμπρόσθιο-κεντρικές περιοχές της κεφαλής ενώ υπάρχει επίσης συμμετρικότητα ως προς την εμφάνισή της στα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου. Η Βήτα συχνότητες εμφανίζονται με υψηλότερη ένταση στην περίπτωση που το άτομο ακολουθεί θεραπευτική αγωγή με βενζοδιαζεπίνες ή κάνει χρήση βαρβιτουρικών.

 

 

Υψηλή Βήτα (21-32 Hz)

 

Υψηλές Βήτα συχνότητες σχετίζονται γενικότερα με καταστάσεις έντονης γνωστικής επεξεργασίας που μπορεί να συμπεριλαμβάνει  υπερβολική ανησυχία, άγχος, ιδεο-μηρυκασμό, υπερβολική σκέψη και ιδεο-ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές, ιδιαίτερα όταν ανιχνεύονται στην πρόσθια έλικα του προσαγωγίου (κέντρο συναισθηματικών λειτουργιών του εγκεφάλου). Συνήθως για μια τέτοια αξιολόγηση χρησιμοποιείται ο λόγος Υψηλή Βήτα / Βήτα. Υψηλές Βήτα συχνότητες μπορούν να εμφανιστούν και ως υπερ-αναπλήρωση του εγκεφάλου σε υψηλά επίπεδα συχνοτήτων Θήτα. 

Γάμμα (32-40 Hz)

Η συχνότητα Γάμμα (binding rhythm) έχει παρατηρηθεί ότι είναι σημαντική σε διαδικασίες μάθησης και ίσως σχετίζεται με το είδος της προσοχής όπου το άτομο ανακαλεί  διαφορετικές πτυχές που αφορούν το ίδιο θέμα προκειμένου να αποκτήσει μια συνολική αντίληψη περί αυτού. Έχει παρατηρηθεί σε αθλητές που θα έπρεπε να συμμετάσχουν σε μια άσκηση ισορροπίας (γέρνοντας μπροστά το σώμα τους όσο περισσότερο μπορούσαν χωρίς να χάσουν την ισορροπία τους), να παρουσιάσουν έντονη δραστηριότητα 40 Hz την στιγμή ακριβώς που κατάφεραν να διορθώσουν την ισορροπία τους προκειμένου να αποφύγουν το πέσιμο. Ο ρυθμός των 40 Hz παρουσιάζεται σε όλο τον εγκέφαλο και δεν χαρακτηρίζει συγκεκριμένα σημεία του εγκεφάλου ενώ απουσία δραστηριότητας 40 Hz έχει παρατηρηθεί σε άτομα με μαθησιακές δυσκολίες και νοητικά ελλείμματα.

PeopleForward

Πανεπιστημίου 39

Αθήνα, 105-64

Τηλ: +30 - 69 32 52 5594

Δευ - Παρ: 5.30μμ - 9.30μμ

ΠΡΩΤΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΔΩΡΕΑΝ

Συνεδρίες Σάββατο & Κυριακή

κατόπιν συνεννόησης​​.

© 2020 by Michael Batakis. Proudly created for PeopleForward.gr