Τι Είναι το Coaching με Βάση τη CBT — και σε Τι Διαφέρει
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι σημαντικό: το coaching για στελέχη δεν είναι ψυχοθεραπεία «με άλλο όνομα». Απευθύνεται σε ανθρώπους που λειτουργούν — και μάλιστα συχνά σε υψηλό επίπεδο — αλλά αναγνωρίζουν ότι κάτι περιορίζει την απόδοσή τους, τις σχέσεις τους στην εργασία ή την ποιότητα των αποφάσεών τους.
Αυτό που κάνει το CBT-based coaching να ξεχωρίζει από το γενικό «business coaching» είναι το επιστημονικό του υπόβαθρο. Δεν βασίζεται σε γενικές συμβουλές παρακίνησης ή σε τεχνικές που ακούγονται εντυπωσιακές αλλά δεν έχουν τεκμηρίωση. Βασίζεται στο ίδιο γνωσιακό-συμπεριφορικό μοντέλο που έχει αποδειχθεί ερευνητικά αποτελεσματικό εδώ και δεκαετίες: τη σχέση ανάμεσα στις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές μας (Palmer & Szymanska, 2007).
Με απλά λόγια: ο τρόπος που ερμηνεύετε μια κατάσταση — μια δύσκολη διαπραγμάτευση, μια σύγκρουση με συνεργάτη, μια αποτυχία — καθορίζει το πώς θα νιώσετε και το πώς θα αντιδράσετε. Και αυτός ο τρόπος ερμηνείας δεν είναι «ο χαρακτήρας σας». Είναι ένα μοτίβο. Και τα μοτίβα αλλάζουν.
Τα Αόρατα Εμπόδια των Ικανών Ανθρώπων
Αναγνωρίζετε κάτι από τα παρακάτω;
Ο τελειομανής ηγέτης, που δεν μπορεί να αναθέσει τίποτα γιατί «κανείς δεν θα το κάνει όπως πρέπει» — και καταλήγει εξαντλημένος, ενώ η ομάδα του μένει αναξιοποίητη. Το στέλεχος με το σύνδρομο του απατεώνα, που παρά τις αντικειμενικές επιτυχίες του ζει με τον υπόγειο φόβο ότι «κάποια στιγμή θα καταλάβουν ότι δεν αξίζω τη θέση μου». Ο επαγγελματίας που αποφεύγει τις δύσκολες συζητήσεις — την αρνητική ανατροφοδότηση, τη διεκδίκηση, το «όχι» — και πληρώνει το τίμημα σε χρόνο, χρήμα και αξιοπιστία. Ο ηγέτης που «εκρήγνυται» υπό πίεση και βλέπει τις σχέσεις με την ομάδα του να διαβρώνονται σιωπηλά.
Κανένα από αυτά δεν είναι θέμα ικανότητας. Είναι γνωστικά και συμπεριφορικά μοτίβα — αυτόματες σκέψεις, βαθύτερες πεποιθήσεις, μαθημένες αντιδράσεις — που κάποτε ίσως υπηρέτησαν έναν σκοπό, αλλά τώρα λειτουργούν ως αόρατο ταβάνι. Και επειδή είναι αόρατα, δεν αντιμετωπίζονται με «περισσότερη προσπάθεια». Αντιμετωπίζονται με επίγνωση και συστηματική δουλειά.
Πώς Δουλεύουμε: Δομή, Στόχοι, Μετρήσιμη Πρόοδος
Το coaching με βάση τη CBT είναι μια δομημένη διαδικασία με αρχή, μέση και ορατά αποτελέσματα — όχι μια ανοιχτή, αόριστη «συζήτηση». Και αυτό δεν είναι απλώς μια υπόσχεση: είναι ερευνητικά τεκμηριωμένο. Η μετα-ανάλυση των Theeboom, Beersma και van Vianen (2014), που συνέθεσε τα ευρήματα πλήθους ερευνών, έδειξε ότι το coaching στελεχών και επαγγελματιών έχει σημαντικά θετική επίδραση σε πέντε κρίσιμους τομείς: στην απόδοση και τις δεξιότητες, στην ψυχική ευεξία, στη διαχείριση του στρες, στην εργασιακή στάση και — με το ισχυρότερο εύρημα από όλα — στη στοχοκατευθυνόμενη αυτορρύθμιση: την ικανότητα να θέτει κανείς ουσιαστικούς στόχους και να τους υλοποιεί συστηματικά.
Η νεότερη μετα-ανάλυση των Jones, Woods και Guillaume (2016) επιβεβαίωσε τα θετικά αποτελέσματα — με ιδιαίτερα ισχυρή επίδραση στα ατομικά αποτελέσματα των συμμετεχόντων — και πρόσθεσε ένα εύρημα με ξεχωριστή σημασία για τη σημερινή εποχή: η αποτελεσματικότητα του coaching δεν διέφερε ανάλογα με τη μορφή παροχής του. Το coaching ήταν εξίσου αποτελεσματικό είτε γινόταν πρόσωπο με πρόσωπο είτε συνδυαζόταν με εξ αποστάσεως συνεδρίες. Με άλλα λόγια: αυτό που μετράει δεν είναι το πού γίνεται το coaching — αλλά το πώς.
Ξεκινάμε με την αξιολόγηση: χαρτογραφούμε τον τρόπο που σκέφτεστε, αποφασίζετε, σχετίζεστε και αντιδράτε υπό πίεση. Σε αυτό το στάδιο μπορεί να αξιοποιηθεί και η ψυχομετρική αξιολόγηση MMPI-2 — το πιο ερευνητικά τεκμηριωμένο ψυχομετρικό εργαλείο παγκοσμίως — που προσφέρει μια αντικειμενική, σε βάθος εικόνα του προφίλ σας: των δυνατών σας σημείων, αλλά και των μοτίβων που λειτουργούν υπόγεια. Ό,τι το 360° feedback υπόσχεται αποσπασματικά, ένα σταθμισμένο ψυχομετρικό εργαλείο το αποτυπώνει με ακρίβεια. Για ένα στέλεχος, αυτή η αυτογνωσία είναι στρατηγικό πλεονέκτημα.
Στη συνέχεια ορίζουμε συγκεκριμένους στόχους — όχι γενικότητες όπως «να γίνω καλύτερος ηγέτης», αλλά μετρήσιμες αλλαγές: να αναθέτω αποτελεσματικά, να διαχειρίζομαι τις συγκρούσεις χωρίς να τις αποφεύγω ή να κλιμακώνω, να παίρνω αποφάσεις χωρίς εξαντλητική αναβλητικότητα, να διαχωρίζω την εργασιακή πίεση από την προσωπική μου ζωή. Η ίδια η διαδικασία της συστηματικής στοχοθεσίας έχει τεκμηριωμένα οφέλη: ενισχύει την επίτευξη στόχων, τη μεταγνωστική επίγνωση και την ψυχική ευεξία (Grant, 2003).
Και μετά δουλεύουμε: με τεχνικές γνωστικής αναδόμησης, με συμπεριφορικά πειράματα στην πραγματική εργασιακή σας ζωή, με πρακτικές δεξιότητες διαχείρισης άγχους και συναισθηματικής ρύθμισης. Κάθε συνάντηση χτίζει πάνω στην προηγούμενη. Κάθε εβδομάδα έχει εφαρμογή στο πεδίο.
Η Εμπιστευτικότητα ως Θεμέλιο
Για έναν άνθρωπο σε θέση ευθύνης, το απόρρητο δεν είναι λεπτομέρεια — είναι προϋπόθεση. Η συνεργασία μας διέπεται από το αυστηρό επαγγελματικό απόρρητο που με δεσμεύει ως αδειούχο ψυχολόγο — ένα επίπεδο δεοντολογίας και εχεμύθειας που κανένα γενικό coaching πιστοποιητικό δεν εγγυάται. Αυτό σημαίνει έναν χώρο όπου μπορείτε — ίσως για πρώτη φορά — να σκεφτείτε φωναχτά χωρίς να υπολογίζετε τις εντυπώσεις, χωρίς πολιτική, χωρίς κόστος.
Μια Επένδυση με Συγκεκριμένη Απόδοση
Τα στελέχη είναι συνηθισμένα να αξιολογούν κάθε επένδυση με όρους απόδοσης. Ας το δούμε λοιπόν έτσι: πόσο σας κοστίζει — σε χρόνο, σε ενέργεια, σε ευκαιρίες, σε σχέσεις — το μοτίβο που επαναλαμβάνεται; Πόσο θα άξιζε να παίρνετε αποφάσεις με μεγαλύτερη καθαρότητα, να ηγείστε με λιγότερη εσωτερική τριβή, να τελειώνετε τη μέρα σας με ενέργεια που περισσεύει και για τη ζωή σας εκτός εργασίας;
Στο PeopleForward προσφέρω εξειδικευμένο mentoring και coaching με βάση τη CBT για στελέχη, επιχειρηματίες και επαγγελματίες με υψηλές απαιτήσεις — δια ζώσης στο γραφείο μου στην Αθήνα, καθώς και online για στελέχη σε όλη την Ελλάδα και Έλληνες expats που εργάζονται σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επόμενη κίνηση στην καριέρα σας μπορεί να μην είναι μια νέα θέση. Μπορεί να είναι ένας νέος τρόπος να λειτουργείτε. Κλείστε ένα ραντεβού σήμερα.
Βιβλιογραφικές Αναφορές
Grant, A. M. (2003). The impact of life coaching on goal attainment, metacognition and mental health. Social Behavior and Personality: An International Journal, 31(3), 253–264.
Jones, R. J., Woods, S. A., & Guillaume, Y. R. F. (2016). The effectiveness of workplace coaching: A meta-analysis of learning and performance outcomes from coaching. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 89(2), 249–277.
Palmer, S., & Szymanska, K. (2007). Cognitive behavioural coaching: An integrative approach. In S. Palmer & A. Whybrow (Eds.), Handbook of Coaching Psychology: A Guide for Practitioners (pp. 86–117). Routledge.
Theeboom, T., Beersma, B., & van Vianen, A. E. M. (2014). Does coaching work? A meta-analysis on the effects of coaching on individual level outcomes in an organizational context. The Journal of Positive Psychology, 9(1), 1–18.
Coaching CBT για Στελέχη
Όταν η Επιτυχία Χρειάζεται Στρατηγική — Όχι Μόνο Προσπάθεια
Υπάρχει ένα παράδοξο που συναντώ συστηματικά σε ανθρώπους με υψηλές θέσεις ευθύνης: όσο πιο ψηλά ανεβαίνουν, τόσο λιγότερους ανθρώπους έχουν να μιλήσουν ανοιχτά. Ο διευθυντής δεν μπορεί να μοιραστεί τις αμφιβολίες του με την ομάδα του. Ο επιχειρηματίας δεν θέλει να ανησυχήσει την οικογένειά του. Το ανώτερο στέλεχος δεν εμπιστεύεται εύκολα τους ομολόγους του — που είναι, συχνά, και ανταγωνιστές του.
Το αποτέλεσμα; Άνθρωποι εξαιρετικά ικανοί, που παίρνουν καθημερινά αποφάσεις για δεκάδες ή εκατοντάδες άλλους, μένουν εντελώς μόνοι με τις δικές τους σκέψεις. Και οι σκέψεις, όταν δεν έχουν συνομιλητή, έχουν την τάση να γίνονται είτε τύραννοι είτε τυφλά σημεία.
